Cây hoàn ngọc (còn gọi là xuân hoa, lá mặt khỉ, nhật nguyệt, nay gàm, nội đồng) lần đầu phát hiện tại rừng quốc gia Cúc Phương năm 1990. Đến năm 2001 được doanh nghiệp Trà Hoàn Ngọc 7 Nga trồng làm trà túi lọc tại Tây Ninh. Bà Bùi Kim Nga - chủ doanh nghiệp đã đầu tư nghiên cứu khoa học suốt tám năm để tìm ra các hoạt chất quý và cách chiết xuất thành dược liệu hỗ trợ điều trị ung thư.
- Cơ duyên nào khiến bà làm trà từ cây hoàn ngọc?
- Hoàn ngọc là cây thuốc quý có khả năng phòng 25 loại bệnh cho người, song ít ai biết đến. Ngày trước, cha mắc bệnh hiểm nghèo, tôi nghe nói cây ức chế được khối u nên mang về cho ông dùng. Thấy hiệu quả tốt, tôi đưa cây vào làm từ thiện suốt ba năm. Nhiều người HIV và ung thư uống có hiệu quả, khiến tôi có động lực nghiên cứu khoa học.
- Sau tám năm, kết quả nghiên cứu khoa học ra sao?
- Cây có tính kháng khuẩn và nấm phổ rộng (tụ cầu vàng, gam âm, gam dương, khuẩn tiêu hóa...). Chúng tôi đầu tư nghiên cứu rễ cây hoàn ngọc 1-7 năm tuổi, xem thời gian nào, thời tiết ra sao để hoạt chất đạt cao nhất. Đến nay, hai đề tài cấp nhà nước đã hoàn thành.
Năm 2014, Trà Hoàn ngọc 7 Nga đạt giải nhất toàn cầu hạng mục “Sản phẩm truyền thống ứng dụng khoa học công nghệ đạt chất lượng”. Dược liệu Việt được thế giới công nhận, khi được đứng trên hội nghị thượng đỉnh khoa học toàn cầu nhận giải thưởng, tôi cảm thấy không còn niềm vui nào lớn hơn thế.
Đây là giải thưởng do Liên minh Khoa học Công nghệ Thực phẩm Quốc tế bình chọn, nơi quy tụ hơn 300.000 nhà khoa học khắp thế giới. Cả năm ngày dự hội nghị thượng đỉnh, tôi chọn năm chiếc áo dài để khoe rằng tôi là người Việt Nam.
![polyad](https://i-vnexpress.vnecdn.net/2017/08/18/NewsOutSide-15-8-201717-4505-1503041716.jpeg)
Bà Bùi Kim Nga bên vườn cây hoàn ngọc.
- Cây hoàn ngọc trồng và chế biến dựa trên những tiêu chuẩn nào?
- Hoàn ngọc được chăm bón bằng phân vi sinh hữu cơ, giúp cây tổng hợp chất dinh dưỡng, đất phì nhiêu, diệt được vi khuẩn có hại. Tôi đến tận viện nông nhưỡng để xem giống vi sinh nào phù hợp, liều lượng bao nhiêu, cải tạo môi trường sao cho tốt.
Khi đưa vào chế biến, xưởng sử dụng ozon để diệt khuẩn. Trong kho bãi, phòng chế biến, trước và sau khi làm việc, công nhân đều phải trải qua bước diệt khuẩn. Toàn bộ quy trình gần như khép kín, sản phẩm được hút chân không, diệt khuẩn từ giai đoạn đầu đến cuối, đảm bảo giữ lại những hoạt chất quý của cây.
- Những khó khăn nào bà từng vấp phải?
- Tôi gặp nhiều khó khăn khi là một trong những người đầu tiên chiết suất hoàn ngọc. Mọi người chỉ biết nhai cây thuốc chữa bệnh, chứ chưa biết cách nhân trồng, chế biến, tính toán thời điểm thu hoạch có hàm lượng hoạt chất đạt chuẩn.
Khi đặt câu hỏi với các nhà khoa học, họ bảo tôi đừng nên mơ mộng quá. Song nhờ bệnh nhân phản hồi dược liệu hiệu quả, tôi vẫn tin tưởng đi tiếp. Tôi nói với nhà khoa học, nếu như không có kết quả thì đành chịu, nhưng nếu làm thì chắc chắn sẽ đầu tư bài bản.
- Làm sao bà theo đuổi cây dược liệu được đến ngày hôm nay?
- Ba mẹ tôi làm nông dân, nhưng giáo dục tôi nghiêm khắc từ nhỏ. Cây hoàn ngọc đến với tôi như mối duyên trong đời, tiêu tốn nhiều tâm huyết và tiền bạc. Để trở thành một doanh nghiệp khoa học công nghệ như hôm nay, tôi phải làm chủ tài, tâm, nhân, trí lực. Bởi thế, tôi chọn hình ảnh ba lá xanh mọc ra từ chiếc chén đại diện cho thiên thời, địa lợi, nhân hòa làm biểu tượng doanh nghiệp.
Thiên thời là thiên nhiên ban tặng cho cây thuốc quý bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Địa lợi là khí hậu, thổ nhưỡng Tây Ninh thuận lợi để cây cho giá trị dược liệu cao hơn nơi khác. Nhân hòa là người bệnh, các nhà khoa học ủng hộ.
![polyad](https://i-vnexpress.vnecdn.net/2017/08/18/NewsOutSide-15-8-201736-1513-1503041716.jpeg)
Dây chuyền chế biến các sản phẩm từ cây hoàn ngọc.